Enlem Koleji
MİZAÇ TEMELLİ EĞİTİM MODELİ

MİZAÇ

Bireylerin en temel üç psikolojik işlevi olan eylemsel, duygusal ve bilişsel işleyiş ve organizasyonunu şekillendiren en küçük yapı taşıdır. Bireylerin hayatları boyunca yaşamdaki temel arayış, motivasyon, algı öncelikleri ve yönelimlerini belirleyen yapısal bir çekirdektir.

Enlem Koleji
MİZAÇ TEMELLİ EĞİTİM MODELİ

Kişilik

Mizacın yapısal etkenler, gelişimsel etkenler ve toplumsal deneyimlerden kaynağını alan, bireyin kendine özgü yasam tarzı ve uyum modellerini belirleyen, içe sindirilmiş düşünüş, duyuş ve davranış kalıpları olarak tanımlanmıştır. Cinsiyet, zekâ, genetik yapı, yaşı vb. gibi üzerinde etkide bulunamadığımız içsel ve doğuştan gelen faktörler ile aile, eğitim, sosyal çevre, yaşanılan olaylar, travmalar, inanç, kültür vb. gibi kısmen etkide bulunabildiğimiz çevresel faktörlerin birbiriyle etkileşimi ile oluşur.

Enlem Koleji
MİZAÇ TEMELLİ EĞİTİM MODELİ

Karakter:

Mizaç tipine ait bazı özelliklerin belirgin, stabil ve sürekli hale gelmesiyle oluşur. Diğer bir ifade ile bir kişinin hemen her ortam da kararlılıkla sergilemeye eğilimli olduğu, kolay tanınabilen değişmez değil ama değişmeye oldukça dirençli olan özellikler bütünüdür.

MİZAÇ TEMELLİ EĞİTİM MODELİ

Mizaç temelli bir bakış açısıyla; başta eğitim ve psikoloji olmak üzere psikiyatri, psikoterapi ve ahlak psikolojisi gibi pek çok alanda insani ve bireysel farklılıkları anlamaya odaklanan, aynı zaman da bireysel farklılıklara uygun yaklaşım ve uygulama önerileri sunan bilimsel bir modeldir. Ayrıca mizaç tiplerinin kendi içersinde ki yapılanmanın yanında mizaç tiplerinin birbiri ile ilişkilerini de açıklayan canlı ve yaşayan bir modeldir. 9 mizaç modeli temel alınarak bireylerin mizaç ve kişilik potansiyellerini nasıl ve ne ölçüde kullandıkları, yetkinliklerini, motivasyon kaynaklarını, stres halinde hangi davranışları sergilediklerini gösteren analitik, özelleştirilmiş ve detaylı bir eğitim ve rehberlik modelidir.


  • DTM1: Kusursuzluğu Arayan Mizaç Tipi
  • DTM2: Duyguları Hissetmeyi Arayan Mizaç Tipi
  • DTM3: Hayran Olunacak Kendilik İmajı Arayan Mizaç Tipi
  • DTM4: Duyguların Anlamını Arayan Mizaç Tipi
  • DTM5: Bilginin Anlamına Ulaşmayı Arayan Mizaç Tipi
  • DTM6: Entelektüel Dinginlik Arayan Mizaç Tipi
  • DTM7: Keşfetmenin Hazzını Arayan Mizaç Tipi
  • DTM8: Mutlak Güç Arayan Mizaç Tipi
  • DTM9: Duyumsal-Hareketsel Konfor Arayan Mizaç Tipi

DTM1: Kusursuzluğu Arayan Mizaç Tipi: Sosyal hayatlarında genel olarak ciddi, ağırbaşlı, tutum ve davranışlarında ölçülü, ne yaptığına ve ne konuştuğuna çok dikkat eden, kendilerini kusursuz kılma adına daima doğru, tutarlı ve adaletli davranmaya çalışan, mükemmeliyetçi kişilerdir.

DTM2: Duyguları Hissetmeyi Arayan Mizaç Tipi: Genel olarak ilişki odaklı ve sevgi dolu kişiler olup, duyguları doğrultusunda hareket eden, sosyal yönleri kuvvetli, dışa dönük, hareketli, çevresindekilere karşı sıcak ve ilgili, insanlarla çabuk kaynaşabilen, arkadaş canlısı ve yardımsever bir yapıya sahiptirler. Çevresindekilerin ihtiyaçlarını çok çabuk hissedip sezerler. İlişkilerine çok önem verdikleri ve karşısındaki kişileri kırmak istemedikleri için, “hayır” demekte zorlanırlar.

DTM3: Hayran Olunacak Kendilik İmajı Arayan Mizaç Tipi: Genel olarak kendine güveni yüksek, enerjik, imaj ve görünümlerine çok önem veren, çevrelerinde etki ve hayranlık uyandıracak özelliklere sahip olmak isteyen kişilerdir. Olumsuz duygulara fazla takılı kalmazlar. Pratik ve sonuç odaklı düşünürler. Yaşamlarının her alanında ulaşmak istedikleri bir hedefi olan DTM3’ler, grubunu başarı ve hedefe yönelik motive ederler. Hırslı, rekabetçi ve yarışmacı bir yapıya sahiptirler.

DTM4: Duyguların Anlamını Arayan Mizaç Tipi: Genel olarak, içe dönük, kibar, özgünlüğe ve bireysel farklılığa önem veren kişilerdir. Yoğun bir hayal ve duygu dünyasına sahiptirler. Karşılarındaki kişilerin duygularını çok iyi anlayabilen, empati becerileri gelişmiş, duyarlı kişilerdir. İnsanlara karşı candan ve samimi davranırlar. İçlerinden geldiği gibi yaşamaya değer veren, doğal ve kendine özgü bir tarzları vardır. Yaşamlarında anlam arayışına ve derinden hissederek yaşamaya değer verirler. Tutkulu ve romantik yapılarına bağlı olarak duygularını oldukça yoğun yaşar ve duygusal ayrıntılara çok dikkat ederler. Basitlik, sıradanlık ve yüzeysellikten hiç hoşlanmazlar.

DTM5: Bilginin Anlamına Ulaşmayı Arayan Mizaç Tipi: Genel olarak içe dönük, sessiz, mesafeli, yalnız kalıp düşünmekten hoşlanan kişilerdir. İnsanlarla ilişki kurmak konusunda çekingen ve isteksiz olabilirler. Fiziksel temas ve yakınlıktan, duygusal tavır ve tepkilerden de pek hoşlanmazlar. Duygusal olmaktan çok son derece rasyonel, mantıklı ve analitik düşünürler. Çevrelerinde gelişen olayları duygularını katmadan, objektif biçimde gözlemleyebilen ve analiz edebilen öğrencilerdir. Kavramsallaştırma, soyutlama, gözlem ve analiz yetenekleri gelişmiş, entelektüel merakı oldukça yüksek öğrencilerdir

DTM6: Entelektüel Dinginlik Arayan Mizaç Tipi: Genel olarak yaşamlarında “güven duygusuna ve emniyet içinde olmaya” oldukça önem verirler. “ Güven ve emniyet” ile ilgili endişeleri, diğer insanlardan daha fazla taşırlar. Bu nedenle kurallara uymaya, tedbirli ve kontrollü davranmaya, ilişkilerinde güvensizlik yaratabilecek davranışlardan kaçınmaya özen gösterirler. Yeni bir ortama girdiklerinde kendilerini güven ve emniyet içinde hissedinceye kadar pek rahat olamazlar. Bu konuda tam rahatlayana kadar, çevreleriyle kontrollü ve mesafeli bir şekilde ilişki kurarlar.

DTM7: Keşfetmenin Hazzını Arayan Mizaç Tipi: Genel olarak dışa dönük, neşeli, eğlenceli ve oldukça hareketli kişilerdir. Hayattan keyif almaya son derece önem verirler. Espri ve şakalarıyla bulundukları ortamın atmosferini değiştirebilirler. Aynı şeyleri yapmaktan çok çabuk sıkılan, yenilik ve değişikliklerden haz alan, maceracı kişilerdir. Monotonluk, sıradanlık ve tek düzelikten aşırı derecede rahatsız olabilirler. Sınırlanmaya ve engellenmeye karşı toleransları düşüktür. Katı kurallara ve disipline uymakta güçlük çekebilirler.

DTM8: Mutlak Güç Arayan Mizaç Tipi: Genel olarak cesur, kendinden emin, otoriter, iddialı, cömert, koruyucu ve sahiplenici kişilerdir. Bağımsızlıklarına düşkün, girişken, risk alan, her şart ve durumda öne çıkabilen, geride durmaktan asla hoşlanmayan, liderliğe yatkın bir yapıya sahiptirler. Çok çabuk karar verebilen, kararlarında ısrar eden, problemlerin üstüne giden, zorluklar karşısında güçlü, dayanıklı ve mücadeleci bir tutum sergileyen kişilerdir. Sevdikleri kişilere sınırlar koyabilir ancak sınırlanmaktan hiç hoşlanmazlar. Mutlak güç arayışları nedeniyle çatışmacı-zorlayıcı ve fiziksel şiddete eğilimli olabilirler. Kendilerini ve zayıf-güçsüz gördükleri kişileri koruma konusunda, çok hassas ve gözü pek olurlar.

DTM9: Duyumsal-Hareketsel Konfor Arayan Mizaç Tipi: Genel olarak, uyumlu, sakin, saygılı, mülayim, utangaç, gerilim ve huzursuzluktan hiç hoşlanmayan, barışçıl ve arabulucu kişilerdir. Çatışma yaratacak durumlardan ve uyumu bozacak davranışlardan kaçınmaya eğilimlidirler. Kimseyle tartışmadan, huzursuzluk yaşamadan, barış ve uzlaşma içinde yaşamak isterler. Zor ve önemli kararları, sıkıntı verici işleri erteleyip geciktirebilirler. İç dünyalarını paylaşmak konusunda ketum ve kapalıdırlar.. İlişkileri bozan, süreci tıkayan, yürüyen bir şeyi durduran, düzene çomak sokan kişi olmak istemedikleri için gerçekte istemedikleri şeylere de “evet” diyebilirler. Ancak yapmak istemedikleri şeylere zorlandıklarında ya da üzerlerinde baskı kurulduğunda, açık açık çatışmasalar da pasif bir biçimde inatlaşırlar.


Eğitimin ideal amacı; bireylerin kendi mizaç tiplerinin yanı sıra tüm mizaç tiplerine ait değerleri olgunluk düzeyinde ortaya koyabilmelerini sağlayan, hem kültürel hem de manevi değerleri içeren, bilgelik düzeyinde bir toplumsal ahlaki anlayışa ulaşmak olmalıdır.

Eğitim kalitesini artırmak, mutlu, sağlıklı, üretken, uyumlu ve topluma yararlı bireyler yetiştirmek adına etkili yaklaşım ve çözümler üretebilmek için bireysel farklılıkları gerçekçi ve doğru bir zeminde tespit edebilecek bir bakış açısına ihtiyaç bulunmaktadır. DTMM’ye dayalı olarak geliştirilen Mizaç Temelli Eğitim ve Rehberlik yaklaşımı; doğuştan gelen, yaşam boyu değişmeyen, bireyin algı, motivasyon ve bakış açılarını belirleyen mizaç kavramını temel alarak, bireysel farklılıkları tespit etmeyi ve bu farklılıklara uygun eğitim ve rehberlik yaklaşımı belirlemeyi olanaklı kılar.